شب یلدا و عطش گمراه دانستن

تا ین خدا بازیچه نشود

دینِ خدا نیامده است تا با آن بر عاداتِ بی‌قصدِ مردم شمشیر تکفیر کشیده شود، و نه برای آن‌که هر امر عرفی را بی‌دلیل، به «تشبّه به کفّار» گره بزنیم.

تشبّهِ حرام ـ چنان‌که اهل‌علمِ تصریح کرده‌اند ـ زمانی معنا دارد که قصدِ پیروی دینی، شعاری یا اعتقادی از کفار در کار باشد، یا آن عمل از شعائر خاصّ آنان به شمار آید؛ نه هر عادتی که مردمان، صرفاً از سر فرهنگ، طبیعتِ زندگی، یا شادی‌های مباح انجام می‌دهند.

مراسمی چون شب یلدا، در نگاه مردم، نه عبادت است، نه آیین دینی، نه اعلام هویت اعتقادی؛ بلکه رسمی عرفی برای گردهم‌آمدن خانواده‌ها، صلهٔ رحم، گفت‌وگو، شادی حلال و دوری از اندوه است.
شرعِ حکیم، با چنین عرف‌هایی سرِ ستیز ندارد؛ بلکه قاعدهٔ مسلم فقه اهل‌سنت آن است که:
«الأصل فی العادات الإباحه»
اصل در عادات، اباحه است؛ مگر آنکه نصّی صریح بر تحریم وارد شود.

اگر هر رسم عرفیِ بی‌قصد را «تشبّه» بنامیم، آنگاه باید بسیاری از پوشش‌ها، ابزارها، زبان‌ها، خوراک‌ها و شیوه‌های زندگی امروز را نیز حرام اعلام کنیم؛ و این همان جایی است که دین، از هدایت به سخت‌گیری بی‌دلیل فرو می‌افتد.

پیامبر ﷺ نفرمود که هر شباهتی ممنوع است، بلکه فرمود:
«مَن تشبَّه بقومٍ فهو منهم»
و اهل‌علم تصریح کرده‌اند که این حدیث، ناظر به تشبّهِ مقصود، هویتی و شعاری است، نه اشتراکات طبیعی و عرفی میان انسان‌ها.

افراط در این باب، نه تنها دین را حفظ نمی‌کند، بلکه آن را در نگاه مردم نامعقول، سخت‌گیر و ناسازگار با زندگی جلوه می‌دهد؛ و این همان نقطه‌ای است که دین، ناخواسته، بازیچهٔ سلیقه‌ها و تندروی‌ها می‌شود.

بیایید از دین نه با توسعهٔ بی‌ضابطهٔ تحریم، بلکه با حفظ مرزهای واقعی عقیده، عبادت و اخلاق پاسداری کنیم.
دین آمده است تا ایمان را عمیق‌تر کند، خانواده را گرم‌تر، و اخلاق را زنده‌تر سازد؛ نه اینکه شادی‌های مباح و عرف‌های بی‌قصد را میدان نزاع ایدئولوژیک کند.

#تا دین بازیچه نشود؛

باید فقه را با حکمت بخوانیم،
و غیرت دینی را با علم مهار کنیم.