ترافیک پیرانشهر؛ دستاورد سه‌گانه‌ی مدیریت شهری پیرانشهر، نظارت پلیس و رفتار شهروندان

امروزه ترافیک پیرانشهر، معضلی است ملموس هر روزه‌ی شهروندان، معظلی فراتر از ظرفیت زیرساختی پیرانشهر و آستانه‌ی تحمل شهروندان، این واقعیت اجتماع شهری دستاوردی چندین ساله بر اساس شرایط زیرساخت شهری، مدیریتی و نیز رفتار شهروندی است. اندکی رجوع به آمارهای توسعه سرزمینی پیرانشهر نشان می‌دهد که رشد نرخ رشد شهرنشینی و مهاجرت به شهر به نسبت جمعیت در پیرانشهر در بیست سال اخیر رتبه‌ی اول استان را به خود اختصاص داده که ماحصل‌اش رشد حاشیه‌نشینی و ساخت‌و‌سازهای غیرمجاز شهری است.

وجود بیش از ۱۵۰ هزار دستگاه خودرو در شهری با جمعیت حدود ۱۳۰ هزار نفری؛ تردد بیش از ۸۰۰ تریلی بصورت رفت و برگشت در طول روز به مرز تمرچین از داخل شهر پیرانشهر، وجود ۱۰۰۰ تریلی با مالکیت شهروندان پیرانشهر؛ آمارهای کمی شهری است که بعد از ۱۵ سال از طرح؛ هنوز کمربندی جدید به مرحله اجرا درنیامده و اگر هم به اجرا دربیاید با مبادی ورودی و خروجی شهری بدون زیرگذر و روگذر که پروژه‌هایی چندساله‌اند؛ به این زودیها چاره سر نخواهد شد، نبود نگرش آینده‌نگرانه در آینده توسعه شهری در بافت فکری مدیریت شهری؛ عدم سیاست گذاری درست در اولویت بندی و پیش بینی اولین متغیر تاثیر گذار در شکل گیری گره چندین ساله ترافیک شهری پیرانشهری است که خود این نبود باورداشتهای توسعه شهری؛ در انتخابهای شهروندان برای تصمیم گیران شهر براساس شاخص های عشیرتی بازنموداش امروز قابل مشاهده هست, واقعیت این است که مسائل جدید شهری با نگرش سنتی و انتخاب های سنتی قابل حل نیست.

متغیردوم سیستم نظارتی پلیس محور است، در شهر پیرانشهر بالاترین میزان جرائم راهنمایی و رانندگی کل استان ثبت شده است و این نشان دهنده این است که جریمه پلیس برای شهروندانی که تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی را از جانب پلیس با نمایش اقتدارمحوری و غیرتعاملی نوعی افتخار فردی دانسته؛ به هیچ عنوان بازدارنده نبوده و با توجه به شخیصت اجتماعی راننده‌محور پیرانشهری به هیچ عنوان در آینده نیز بازدارنده نیز نخواهد بود.

در طول بیست سال گذشته کدام سیاست فرهنگی سیستم نظارت و کنترلی مبتنی بر احترام متقابل به رانندگان بر فرهنگ رانندگی پیرانشهر از جانب پلیس راهنمایی و رانندگی حاکم بوده است؟ در کدام تبلیغات فرهنگ سازی شهری حضور داشته است جدا از ابزار دوربین نظارتی غیرمحسوس که با همدلی شهروندان خنثی گردیده است. حضور پلیس در نقاط ترافیک خیز به چه میزان است؛ جواب در نگاه شهروندان مشخص است چون در بسیاری موارد بصورت خودجوش و افتخاری به علت عدم حضور پلیس، اقدام به گره گشایی کرده اند. شهر پیرانشهر نیازمند داشتن پلیسی با نگاه تعاملی و ارتباطی مداوم با شهروندانی است که بخش اعظمی از آن تشخص اجتماعی را در رانندگی می بینند.

مهمترین متغیر گره‌گشا در شرایطی که اقدام دو متغیر اول کمی زمان بر و دور از انتظار است؛ شهروندان پیرانشهری هستند. سبک و شیوه رانندگی بازنمای شخصیت اجتماعی شهروندان است. بازگشایی گره موقت ترافیک پیرانشهر در تغییر نگاه، رفتار شهروندی رانندگی رانندگان پیرانشهر و شهروندان است. در شهری با بیشترین میزان پارک دوبل در ایران به نسبت جمعیت؛ لازم است که بدانیم که شهر مکانی عمومی و جمعی و مبتنی بر حقوق شهروندی و منافع جمعی است.

در شهر پیرانشهر تا زمانی که منافع فردی مبتنی بر رانندگی خود محور جای خود را به رانندگی جمع محور و رعایت حقوق شهروندی دیگران ندهد، هیچ چیز تغییر نخواهد کرد. یک پیرانشهری را نمی توان بر اساس جریمه رفتار رانندگی را تغییر داد ولی بر اساس تغییر نگاه فرهنگی و تغییر سبک رانندگی بر اساس گفتگو و تعامل می توان انتظار داشت که تغییراتی جزئی را مشاهده کرد.

شهر پیرانشهر نیازمند شهروندانی است که احساس مسئولیت کرده و خواهان گسترش حمل و نقل عمومی شده، خواهان گسترش و فرهنگ سازی سرویس مدارس و سرویس پایدار مسیرهای اصلی باشد؛ نیازمند شهروندان بازاری است که برای رشد گردشگری مبتنی بر مرز از وسیله شخصی برای محل کار استفاده نکنند، شهر پیرانشهر نیازمند توسعه فرهنگ استفاده از پارکینگ شهری است،

شهر پیرانشهر نیازمند کمی پیاده‌روی است؛ نیازمند پیگیری و خواهان تغییر مسیر تردد ترانزیتهای مرزی است، شهر پیرانشهر اگر شهر است نیازمند فرهنگ شهرنشینی است؛ نمی توان بر رفتارهای فردی منفعت محور تاکید و اقدام کرد و انتظارات رفتارهای ترافیکی کلان شهرها را داشت.
شهر پیرانشهر نیازمند تغییر رفتار فرهنگی مبتنی حقوق شهروندی است و از همه مهمتر احترام به قانون جمعی راهنمایی و رانندگی است. ماشین صرفا وسیله تشخص اجتماعی و رفع نیازهای فردی نیست. شهروند پیرانشهر نیازمند تغییر دیدگاه در انتخاب های فردی خود و در انتخابهای جمعی برای سیاست گذاری توسعه شهری در آینده است.

آستانه تحمل گره ترافیکی پیرانشهر تاب و توان دیگر ندارد و آینده را از امروز بر اساس هر سه متغیر کلیدی فوق می‌توان کمی تغییر داد. شهر پیرانشهر با رفتارهای شهروندی، تصمیم گیران شهر و اقدامات قانونی جمعی؛شهر است نه صرفا یک کلمه روی کاغذ براساس جمعیت.شهر را کمی انسانی تر ببینیم تا مکانی برای ماشین سواری و نمایش آن.