آیا بنی آدم هنوز هم اعضای یکدیگرند؟؟

انسان موجودی اجتماعی است، به این معنی که باید اسباب دلخوشی و سعادت را برای یکدیگر فراهم کند و در غم، درد و رنج یکدیگر سهیم باشد و در حد توان آن را برطرف کند. ولی شوربختانه گاهی صحنه‌هایی به چشم می‌خورند که این مفهوم انسانی را به شدت به چالش می‌کشند. یکی از بارزترین مصادیق بی‌رحمی اجتماعی، احتکار و گران‌فروشی است. شخصی که نان یا کالاهای ضروری را احتکار می‌کند، عملاً به قلب خانواده‌ها ضربه می‌زند. پیامبر اسلام فرمود: «الْمُحْتَکِر ملعون»؛ محتکر کسی است که اقلام اساسی را انبار کند، ملعون است. احتکار نه تنها از نظر دنیوی بلکه از نظر دینی نیز مذموم است. وقتی اعضای یک جامعه به هم رحم نکنند و سود خود را بر نیاز دیگران ترجیح دهند، پیوند اجتماعی و احساس تعلق از بین می‌رود و انسان‌ها از درون آسیب می‌بینند. نمونه روشن این بی‌رحمی، گرانی و و اجحافیست که خانواده‌های کم‌درآمد را دچار سختی می‌کند.

این بی‌رحمی و بی‌احساسی تنها در بازار کالاهای غذایی نیست. بیمارانی که برای درمان به پزشک، داروخانه یا آزمایشگاه مراجعه می‌کنند، گاه با دوگانگی مواجه می‌شوند: پرداخت رشوه یا تهیه دارو و خدمات به قیمت گزاف. برخی بیماران مجبورند هزینه‌های بسیار بالاتر از حد معمول برای داروهای ضروری بپردازند، در حالی که سلامت آن‌ها به تاخیر می‌افتد. قرآن می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ »؛ خداوند به عدالت و نیکی دستور داده است. وقتی مریضی جان به لب رسیده است و با او انسانی برخورد نمی‌شود و به جای رسیدگی به درد و آلامش، باید به فکر تهیه سکه و زیرمیزی باشد، رابطه اعضای جامعه شبیه یک پیکر ناسالم از هم می‌پاشد و رنج یک عضو، درد همه می‌شود.

بی‌عدالتی و سودجویی در خرید و فروش روزمره نیز دیده می‌شود؛ دلال‌ها، افزایش‌های غیرمنطقی قیمت و فروش کالاهای اساسی با چند برابر قیمت واقعی نمونه‌های مشهود هستند و فقرا به فراموشی سپرده می‌شوند. پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود: «ما آمن بی من بات شبعان وجاره جائع…»؛ کسی که سیر می‌خوابد و می‌داند همسایه‌اش گرسنه است، به من ایمان نیاورده است. نمونه دیگر، اجحاف در حق کشاورزان و تولیدکنندگان است؛ محصولات آن‌ها با قیمت بسیار پایین از آن‌ها خریداری می‌شود و در بازار با چندین برابر قیمت به فروش می‌رسد، در حالی که سود نه به زحمت‌کشان بلکه به سودجویان و دلالان می‌رسد و عدالت اقتصادی زیر سؤال می‌رود.

سودجویی در زندگی روزمره، به شکل‌های مختلف ظاهر می‌شود: اضافه کردن سود غیرمنطقی در خدمات حمل و نقل، در اجاره مسکن، فروش غیرشفاف محصولات پزشکی یا مواد بهداشتی و حتی بی‌عدالتی در حق کارگران که دستمزد مناسب دریافت نمی‌کنند. این رفتارها نه تنها اقتصاد را متزلزل می‌کند، بلکه اعتماد اجتماعی و همدلی را نیز از بین می‌برد. قرآن می‌فرماید: «وَلَا تَأْکُلُوا أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ». اموالتان را به ناحقی میان خود صرف نکنید ،انسان‌هایی که فقط به فکر سود شخصی هستند و به تأثیر اعمال خود بر دیگران نمی‌اندیشند، بخشی از پیوند اجتماعی را از بین برده و بنی آدم را از حالت یک پیکر واحد خارج می‌کنند. راه نجات جامعه از این بحران، بازگشت به رحم و مهربانی است. هرگونه کمک کوچک یک کیلو آذوقه، لباس گرم، یا یک لبخند در روزهای سخت می‌تواند آینه‌ای از انسانیت و مهر در جامعه باشد. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود: «ارحموا من فی الأرض یرحمکم من فی السماء» به اهل زمین رحم کنید ، که صاحب آسمان به شما رحم کند. وقتی مهربانی و انصاف به جای سودجویی و بی‌تفاوتی قرار گیرد، بنی آدم دوباره به یک پیکر سالم و متحد تبدیل می‌شوند و جامعه از درون بهبود می‌یابد. نمونه عملی این امر، حمایت از بیماران نیازمند، خرید عادلانه از کشاورزان، رعایت قیمت منصفانه در بازار و احترام به حقوق کارگران است که همگی نشان‌دهنده پیوند واقعی میان اعضای یک پیکر انسانی هستند.